In de periode september-december 2025 deed ik de wetenschappelijke stage (international research traineeship) voor mijn Research Master Historical Studies bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en Cultuur in Amsterdam.
Het Huygens Instituut is samen met het Meertens Instituut gevestigd in het Spinhuis aan de Oudezijds Achterburgwal, een pand uit 1645 dat oorspronkelijk als tuchthuis voor vrouwen diende.
Op de Spinhuispoort in de Spinhuissteeg is een reliëf aangebracht, dat de geseling van een vrouw laat zien:
Het gebouw heeft een fraaie binnentuin:
Binnen is een mooi oud trappenhuis, met een leeuw die het wapen van Amsterdam vasthoudt.
Het Meertens Instituut (dat onderzoek doet naar Nederlandse taal en cultuur) is de inspiratie voor de romanserie Het Bureau van J.J. Voskuil, die hier dertig jaar werkte.
Gedurende mijn stage werkte ik één dag in de week op het Huygens Instituut (de rest van de week thuis online), meestal op maandag, soms op dinsdag. Ik nam dan de trein van kwart over zeven vanuit Nijmegen, die om vijf over half negen aankomt op Amsterdam Centraal, en wandelde naar het Spinhuis. De snelste route is via de Wallen, maar meestal liep ik via het Damrak en de Damstraat. Amsterdam is niet een van mijn favoriete steden (veel te druk, veel te veel toeristen, veel te veel hasj), maar als historicus kan ik de prachtige gebouwen in verschillende stijlen wel erg waarderen. Dit gebouw op het Damrak vond ik fascinerend:
Het is De Utrecht, tussen 1904 en 1906 gebouwd voor Verzekeringsmaatschappij De Utrecht, door twee jonge architecten die geinspireerd waren door J.P. Berlage. De beelden zijn van Joseph Mendes da Costa.
Dit beeld, dat veel vraagtekens bij mij opriep, heet 'De Wijsheid het kwaad bedwingend.' (hier kun je meer lezen over het gebouw)
Een mooi pand uit 1918 in de stijl van de Amsterdamse School, aan de Prins Hendrikkade:
De Amsterdamse grachten zijn natuurlijk ook prachtig:
Het was leuk om in de maanden dat ik stage liep de seizoenen te zien veranderen, van zomer via herfst naar winter (na al die jaren in de subtropen kan ik daar nog steeds heel erg van genieten). Dat we richting december gingen was niet alleen te zien aan de bomen, maar ook aan en in de gebouwen:
En in het Spinhuis!
Maar wat deed ik daar nu al die tijd? Wel, ik liep stage bij GLOBALISE, een project dat de archieven van de VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie) online toegankelijk en doorzoekbaar wil maken, en researchers wil helpen om onderzoek te doen in deze archieven. Dit gebeurt op veel verschillende manieren, en een daarvan is door het creëren van een online naslagwerk met concepten die in de archieven voorkomen. Daarin kun je opzoeken wat die concepten betekenen, en ook de verschillende spellingsvormen vinden (in de zeventiende en achttiende eeuw was er nog geen standaard spelling van het Nederlands, dus woorden werden op veel verschillende manieren geschreven. Dat kan erg verwarrend zijn, zeker als Nederlands niet je eerste taal is). Zo zijn er inmiddels datasets gemaakt met plaatsnamen, namen van personen, en maten en gewichten die voorkomen in de VOC archieven. Mijn taak was om een dataset met medische termen te maken, dus woorden die gebruikt worden voor ziekten/symptomen, medicijnen, en anatomische termen.
Om dit te doen heb ik vijftien verschillende scheepsjournaals van chirurgijns aan boord van VOC schepen bestudeerd (en een paar andere documenten, zoals lijsten met medicijnen). Dit waren fascinerende documenten met verhalen over gruwelijke aandoeningen en verwondingen, maar ook emoties, moralistische preken en wetenschappelijke theorieën. Voor een verslag over een van de journaals verwijs ik naar een blog dat ik voor de GLOBALISE website heb geschreven: Cataplasma and Lienteria: Medical Terms in the VOC Archives. De dataset die ik gecreëerd heb (met 275 medische termen) zal later dit jaar online gepubliceerd worden.
Het was een erg leuke stage, die ik mocht afsluiten met een 9,5! In januari ben ik nog een keer terug geweest naar het Spinhuis om, samen met twee andere stagiaires, te vertellen over mijn werkzaamheden.
In maart was het GLOBALISE congres Colonial Pasts, New Approaches and Historiographical Futures in Amsterdam, op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG). De keynote speaker was Ann Laura Stoler - de grand old lady van koloniale en postkoloniale studie! (fangirl moment voor mij)
Het was de eerste mooie lentedag, dus iedereen zat tijdens de lunch buiten op de trappen in het zonnetje :-)
Ik presenteerde mijn onderzoek 's middags in een boeiende sessie over 'Science, Environment, and Colonial Histories', met nog drie andere researchers.
En in juli ga ik naar Leeds, om daar op het congres van de Society for the Social History of Medicine nog meer onderzoeksresultaten te presenteren! Ik heb van de Radboud Universiteit een conference grant toegezegd gekregen voor de reis- en verblijfskosten. Ik hoop dan ook een dagje naar York te gaan (20 minuten met de trein vanaf Leeds) - en natuurlijk een parkrun te doen ;-)
