Excursie naar Kruisherenklooster Sint Agatha

 

Op dinsdag 8 april had ik voor een van mijn keuzevakken een excursie naar het Kruisherenklooster in Sint Agatha, vlakbij Cuijk. Het was een prachtige voorjaarsdag, dus ik ging er op de fiets heen, samen met twee studiegenoten. Dat was een mooie fietstocht van ongeveer 15 km, via Malden en Mook, en grotendeels langs de Maas.

 Na aankomst kregen we koffie met huisgemaakte kloosterkoek en vervolgens een rondleiding. Het klooster is in 1371 gesticht door monniken van de Orde van het Heilig Kruis, de zogenaamde Kruisheren. Het is nog steeds in gebruik en is daarmee het oudste door geestelijken bewoonde klooster in Nederland. 

Het klooster is in de loop van de eeuwen meerdere malen door brand of oorlogsgeweld verwoest, dus het grootste deel van het huidige gebouw is niet heel oud, maar binnen zijn diverse oude elementen te vinden.

De glas-in-lood ramen boven het altaar in de kloosterkerk zijn van na de Tweede Wereldoorlog, maar een zijraam is veel ouder:

Dit is het zogenaamde Mauritsraam, gemaakt rond 1618 en in 1620 door Prins Maurits van Oranje (1567-1625) geschonken aan het Kruisherenklooster. Vanaf 1887 was het raam te zien in het Rijksmuseum, maar in 2020 is het teruggegeven aan het klooster. Het is uniek omdat het een protestantse prins laat zien in een katholiek klooster.

 Hierna gingen wij aan het werk in de bibliotheek van het klooster. We hadden allemaal van tevoren in de digitale catalogus een of meerdere boeken opgezocht die we wilden bestuderen, en die lagen voor ons klaar. Ik had drie exemplaren van het Cruijdeboeck van Rembert Dodoens aangevraagd met het doel die te onderzoeken op gebruikerssporen. Dit is het oudste exemplaar, uit 1554:

Heel bijzonder, om door zulke oude boeken te bladeren! Dit is de schrijver:

 Ik vond enkele handgeschreven opmerkingen in dit boek:

  Deze afbeelding van Mandragora is ook wel leuk om hier te laten zien (je weet wel, van de Harry Potter boeken en films):

 

 Studiegenoten Jasmijn en Lies aan het werk:

Onze meegebrachte lunch hebben we buiten opgegeten, en daarna kregen we een rondleiding door de kloostertuin.

 In de tuin staan verschillende kunstwerken, er is een boomgaard en een kruidentuin.

 Er is ook een pesthuisje:

 Hierna gingen we verder met ons onderzoek. Ik bestudeerde een exemplaar van het Cruijdeboeck uit 1618, waar niet veel gebruikerssporen in te vinden waren - eigenlijk alleen de naam van het klooster en de datum van aanschaf, ruim een eeuw later:

 Hierna heb ik nog een derde exemplaar bestudeerd, uit 1644.

 In dit boek waren de afbeeldingen ingekleurd. 

 

In dit boek vond ik een bijzonder gebruikersspoor: een gedroogde plant. Volgens de docent 'de hoofdprijs van de dag'!

 

Tenslotte mochten we nog de schatten van de collectie bekijken.

 

Dit Graduale, een handgeschreven gezangenboek, is rond 1500 gemaakt door Johannes van Deventer. Het is altijd in dit klooster gebleven en is onderdeel van het UNESCO Memory of the World Register. Het weegt zo'n 15 kg!

En dit is een van de vijf delen van een prachtig vogelboek uit de late 18e eeuw. Het bevat 250 kopergravures die met de hand ingekleurd zijn. Toen het gepubliceerd werd was het het duurste boek van die tijd.

Na dit fantastische schoolreisje fietsten wij weer naar huis. Over de fietsersbrug bij Mook, maar in de zomer wil ik hier nog eens heen, en dan met het pontje:

 Na Pasen is ook het bezoekerscentrum in het Poortgebouw weer geopend, waar je niet alleen de kloosterkoek kunt krijgen, maar ook kloostersoep en het huisgebrouwen kloosterbier '1371'!

Berlijn

 

Op donderdag 20 maart reisde ik via Arnhem en Duisburg naar Berlijn, waar ik om half vier 's middags aankwam op het Hauptbahnhof. Rob stond klaar op het perron en samen zijn we naar mijn B&B gegaan in de Emdenerstrasse in Moabit, vlakbij zijn studentenflat.

 

Ik had een ruime, lichte kamer op de tweede verdieping van dit gebouw, bij Katharina en Max in huis.

 

 Daarna zijn we naar de kamer van Rob gegaan. Ik had een gitaar voor hem meegenomen die hij besteld had en bij mij had laten afleveren.

 Die avond hebben we gegeten bij een pizzeria in de buurt, dat was heel gezellig. De volgende dag moest Rob gewoon naar school, dus ben ik in m'n eentje de stad in gegaan. Berlijn is natuurlijk een geweldige stad voor een historicus, en ik had een hele lijst van dingen die ik graag wou bekijken. In januari, toen Rob begon in Berlijn, hadden we samen de meest toeristische plekken al bezocht, zoals de Gedächtniskirche, Checkpoint Charlie, de Brandenburger Tor, etc. (zie het fotoblog).

 

 Ik heb de metro genomen naar het Rotes Rathaus en daar in de buurt op mijn gemak rondgekeken. 

 Leuk om de 14e eeuwse Marienkirche, de Fernsehturm uit de jaren '60 en het 19e eeuwse standbeeld van Luther in één foto te hebben! Ik moest even wachten voor ik een mooie foto van Marx en Engels kon maken - daar hingen steeds groepen scholieren omheen.

 Vervolgens ben ik naar het Nikolaiviertel gewandeld. Dit middeleeuwse wijkje middenin Berlijn is in de Tweede Wereldoorlog grotendeels verwoest, maar in de jaren '80 door de DDR opnieuw opgebouwd, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van de stad Berlijn in 1987 (hier vind je een interessant artikel daarover). Het fundament van de Nikolaikerk dateert uit de dertiende eeuw en daarmee is het de oudste kerk van Berlijn.

 Inmiddels was het hoog tijd voor Kaffee en Kuchen op een terrasje!

In de Nikolaikerk (nu een museum) was een tentoonstelling over dekolonisatie. Aangezien dit een van mijn onderzoeksthema's is moest ik hier natuurlijk naar toe.

Het was een interessante tentoonstelling (ik wist niet dat Duitsland ooit een kolonie in China had) en het museum heeft ook veel archeologische vondsten uit Berlijn, dus ik heb er een paar uur doorgebracht. Daarna kwam Rob aan bij het Nikolaiviertel en hebben we samen een Berliner Weisse gedronken op een terrasje.

 Vervolgens heeft Rob mij meegenomen naar metrostation Gleisdreieck - daar in de buurt had hij wat street art gespot die ik vast ook wel zou kunnen waarderen (de East Side Gallery hadden we in januari al bekeken). En inderdaad:

 

(Meer foto's hier op het fotoblog). We zijn naar Nollendorfplatz gewandeld, hebben daar iets gegeten en vervolgens de bus terug naar huis genomen.

 De volgende dag was zaterdag - parkrundag! In januari hadden we de parkrun in Berlijn geskipt, omdat het ver van onze B&B was, en koud en donker, maar nu moest het natuurlijk wel gebeuren. Om tien voor acht stonden we allebei bij de bushalte vlakbij onze kamers. Drie kwartier en twee bussen later waren we in Volkspark Hasenheide, voor mijn 245e en Rob's 31e parkrun.

 Het was een mooie route; twee rondjes door een fraai park, met een stevig heuveltje aan het eind.

 

En het was heel gezellig: ik had mijn RMA (Running Mums Australia) hoodie aan en werd aangesproken door een andere RMA, een dame uit Armidale:

Er was ook een ouder echtpaar uit de buurt van Darwin, dat op reis was in Europa. Met hen hebben we nog een tijdje nagepraat, en Rob heeft ze wat Berlijntips gegeven. Daarna hebben we ontbeten in het café aan de overkant van de straat, waar we een tafel deelden met twee Noorse parkrunners.

 

 Na het ontbijt zijn we naar het voormalige vliegveld Tempelhof gewandeld. Dit is nu een park zonder bomen, waar Berlijners op de landingsbanen fietsen, skeeleren, hardlopen en wandelen.

 's Middags hebben we het Stasimuseum bezocht. Dit is gevestigd in het voormalige hoofdgebouw van de Stasi, het Oost-Duitse Ministerie voor Staatszekerheid. Erg indrukwekkend! Hier een paar foto's:

We hebben daar een aantal uren rondgekeken en waren toen allebei uitgeteld! We zijn teruggegaan naar Rob's kamer en hebben 's avonds gegeten bij een Vietnamees restaurant in de buurt.

Op zondagochtend zijn we naar het Olympiastadion gegaan. Dat stond ook op mijn lijstje - het is waar de Olympische Spelen van 1936 plaatsvonden.

 Van buiten indrukwekkend, van binnen gewoon een stadion. Buiten staan ook nog wat interessante beelden:

 

 Vlakbij het stadion is het Le Corbusierhaus dat ik ook graag wou zien:

 

Een stukje verderop is de Funkturm (daarvan helaas geen foto), waar we even naar boven zijn gegaan om het uitzicht over de stad te bewonderen. Hier in de verte het Olympiastadion en het Le Corbusierhaus:

 En hier in de verte het centrum van Berlijn, met de Fernsehturm. Het grote gebouw op de voorgrond is het congrescentrum waar ik in 2010 was voor een tuberculoseconferentie! Ik herkende opeens de gebouwen aan de overkant van het spoor :-).

 Na Kaffee und Kuchen in de buurt van de Zoologischer Garten...

 ... zijn we naar de vlooienmarkt in het Mauerpark gegaan. Superleuk!

 

Rob heeft een paar elpees voor een prikkie gevonden en ik een staand klokje. En we hebben lekker street food gegeten op het gras, tussen alle Berlijners.

 

 En dat was mijn laatste volledige dag in Berlijn. Op maandag moest Rob weer naar school, dus ben ik 's ochtends naar zijn 'smartment' gewandeld om afscheid te nemen.

In Berlijn heet hij overigens Koen!

Ik heb hem en zijn vriend Alexander uitgezwaaid:

Ik had nog de hele ochtend, want mijn trein ging pas om kwart voor één. Ik ben naar de dichtstbijzijnde breiwinkel gewandeld (zo'n 3 km), want een bolletje sokkenwol leek me wel een leuk souvenir uit Berlijn. Vanaf de brug over de Spree kon ik nog net het gebouw van Rob zien in de verte:

 De wolwinkel:

 Nog een laatste keer Kaffee und Kuchen - een van mijn doelen in deze vakantie was om elke dag een ander soort taart te eten ;-). Zowel de taart als de koffie was de beste én de goedkoopste van allemaal!

 Toen de bus terug naar mijn B&B, daarna de tram naar Hauptbahnhof en in totaal vier treinen om weer in Nijmegen te komen. Het was een heerlijk lang weekend - Berlijn in het voorjaar is een aanrader!